ابعاد عصمت معصوم بنابراين كسى كه به مقام اخلاص علمى و شهودى رسيد ، در مسائل معرفتى و علمى از جهت حدوث و بقا مصونيّت مىيابد ، پس چيزى را بد و نادرست نمىفهمد و در فهميده‌ها هم شك و اشتباه نمىكند ، چون فهم‌كننده ، روح مجرد و مخلص است و تفهيم‌كننده ، خدايى است كه علم محض است . معصوم هرگز حق را نادرست تلقى نمىكند و هرگز در حق ، شك و ترديد نمىنمايد . اميرالمؤمنين عليه السلام در بيان ابعاد عصمت علمى و معرفتى خود مىفرمايد : مَا شَكَكْتُ فِى الحَقِّ مُذْ أُرِيتُهُ « 1 » . از هنگامى كه حق را به من ارائه كردند در آن شك و ترديد نكردم . اين بيان دلالت دارد كه آن حضرت از نظر علمى و معرفتى از طريق شهود به آخرين مرحلهء وصول الى اللّه و ادراك دورترين حقايق كه از دسترس غير معصوم خارج است رسيده بود ، از اين جهت آن حضرت مصداق عينى « لا رَيْبَ فِيهِ » * است . در مرحلهء عصمت عملى هم بايد گفت كه اين مقام ، فقط براى كسانى فراهم است كه به عرصهء اخلاص رسيده باشند ؛ در اين حال است كه شهوت و غضب ، حقد و حسد ، غرور و ريا و . . . در حرم امن او راه ندارد ، معصوم همهء اين امور را مهار كرده و در اختيار خود گرفته است .

--> ( 1 ) - نهج البلاغة : 802 ، حكمت 184 ؛ غرر الحكم : 120 ، حديث 2091 ؛ خصائص الأئمّة : 107 ؛ بحار الأنوار : 34 / 342 ، باب 35 ، حديث 1161 .